

Zelve Ören Yeri
Aktepe'nin yamaçlarında üç vadiye yayılmış kaya yerleşimi: kiliseler, bir manastır, bir cami, tüneller ve kaya düşmesi tehlikesi yüzünden 20. yüzyılın ortasında terk edilen bir köyün evleri.
Yirminci yüzyılın ortası. Zelve'de evler, depolar ve ahırlar hâlâ yamaçların içindedir.Devamını uygulamada dinleyin
Üç vadi
Zelve, Avanos'un yaklaşık 5 km uzağında, Aktepe'nin dik kuzey yamaçlarında üç vadiye yayılan bir kaya yerleşimidir. Geniş gövdeli, sivri peribacalarının en yoğun görüldüğü yerlerden biridir. Kaya yaşamının burada ne zaman başladığı bilinmez. 9. ile 13. yüzyıllar arasında önemli bir Hristiyan yerleşimi ve dinî merkezdi; papazlara ilk dinî eğitim de büyük olasılıkla bu yörede verildi.
Kiliseler, manastır ve cami
Direkli Kilise, Zelve'deki manastır yaşamının ilk yıllarına aittir. Balıklı, Üzümlü ve Geyikli kiliseleri, tasvirlerin yasaklandığı ikonoklazma döneminden önceye tarihlenir. İkinci vadide Haç Kilisesi, üçüncü vadide bir köy meydanı ve kaya kütlesine oyulmuş bir manastır bulunur; cami, manastırın karşısındadır. Vadileri birbirine bağlayan tüneller, bir değirmen ve bir şarap evi de yerleşimin parçasıdır. Kiliselerin süslemelerinde sık görülen kabartma haçlar, Filistin'den gelen Kutsal Haç inancıyla bağlantılıdır.
Terk edilen köy
Türkler bölgeye yerleştikten sonra da kaya oyukları konut, depo ve ahır olarak kullanılmayı sürdürdü. Zelve köyünün halkı vadide 20. yüzyılın ortasına kadar yaşadı. Kaya düşmesi ve göçme tehlikesi artınca köy 1950'lerin başında aşamalı olarak vadinin yaklaşık 2 km kuzeyinde kurulan Yeni Zelve'ye, yani Aktepe'ye taşındı. Boşalan vadi 1967'de açık hava müzesi oldu.
Vadilerde gezinti
Üç vadi, patikalar ve tünellerle birbirine bağlanır; vadinin çıkışında Direkli Kilise, üçüncü vadinin sonundaki yüksek yamaçlarda ise oyulmuş güvercinlikler görülür. Güvercinliklerin cephelerindeki basit süslemeler, köyün gündelik yaşamından izler taşır. Yamaçların bazı bölümleri kaya düşmesi tehlikesi yüzünden ziyarete kapalıdır.
Pratik bilgiler
- Ulaşım: Göreme–Avanos yolundan yaklaşık 2 km içeride; Paşabağları'na yaklaşık 1 km.
- Saatler: her gün 08.00–18.00; gişe 17.15. Saatler mevsime göre değişir; güncel saat için resmî siteye bakın.
- Ücret: Güncel ücret ve MüzeKart geçerliliği için resmî siteye bakın (Paşabağları ile aynı ören yeri).
- Önerilen süre: 1,5–2 saat.
- Durum: açık.
- Uyarı: Yamaçlar diktir ve kaya düşmesi tehlikesi vardır; kapalı bölümlere ve tünellere izin verilmeyen yerlerden girilmemelidir.
Nerede

Yakındaki yerler
Bu yerin geçtiği rotalar

Yürürken dinleyin
Guide & Travel, yerin önüne geldiğinizde anlatımı kendiliğinden başlatır; çevrimdışı da çalışır.
Fotoğraflar (4)
- Paşabağları — Fotoğraf: Adrian Farwell · CC BY 3.0 · Wikimedia Commons (kırpıldı)
- Devrent Vadisi — Fotoğraf: Hans · Pixabay Content License · Pixabay (renk düzeltildi)
- Güllüdere Vadisi — Fotoğraf: Ji-Elle · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons (renk düzeltildi)
- Kızılçukur Vadisi — Fotoğraf: Kaan Kosemen · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons (renk düzeltildi)
Paşabağları
Güllüdere Vadisi
Kızılçukur Vadisi