Fener–Balat

Fener–Balat

Tarihi Yer · Fener–Balat, İstanbul
Fotoğraf: Maurice Flesier · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons (renk düzeltildi)
Uygulamada dinleyin

Haliç kıyısında yan yana iki tarihî semt: Rum Patrikhanesi, Demir Kilise ve Rum Lisesi'yle Fener, sinagoglarıyla Balat.

Sesli rehber · TR · EN
Karanlık bir gecede, Haliç'in kayalık kıyısına yaklaşan bir gemici düşünün. Kıyıyı göremez, ama surdaki kapının yanında, bir kulenin tepesinde sallanan bir fener görür ve yolunu ona göre bulur.
Devamını uygulamada dinleyin

Bizans'tan iki semt

Fener ve Balat, Tarihî Yarımada'nın Haliç kıyısında yan yana uzanan iki semttir. Fener, Bizans döneminde Petrion adıyla anılan ve surlarla çevrili yoğun bir yerleşimdi; Haliç surlarındaki Petri, Fener ve Balat kapıları bu kesimde bulunur. Fener adının, Bizans devrinde surdaki kapının yanındaki kuleden sallanan ve gemicilere yol gösteren fenerden geldiği söylenir. Balat'ın Bizans dönemindeki adı ise Yunanca saray anlamına gelen Palation'du.

Rumların ve Yahudilerin semtleri

Evliya Çelebi'nin çağdaşı Eremya Çelebi, Fener'i Rumların, Balat'ı Yahudilerin yoğun yaşadığı semtler olarak kaydetti. Ortodoks Patrikhanesi 1602'de Fener'e yerleşince semt Rumlar için daha da önem kazandı. "Fener beyleri" denilen Rum ileri gelenleri, özellikle kıyı boyunca kâgir, içleri zengin biçimde bezenmiş evler ve konaklar yaptırdı. Semt Ortodokslarca öyle benimsendi ki Sina'daki Aziz Katerina Manastırı'nın konukevi de küçük kilisesiyle birlikte Haliç kıyısında kuruldu. Balat'ta Yahudi nüfusu, fetihten sonra Makedonya'dan getirilen 100 kadar aileyle başladı; 15. yüzyılda Avrupa'dan gelen Yahudiler de semtteki sinagoglar nedeniyle buraya yerleşti. Ohri kentinden gelenlerin kurduğu Ahrida Sinagogu'nun ana binası 18. yüzyılda yeniden yapıldı. Fener'de 13. yüzyıldan kalan ve Meryem'e adanan Panagia Mouhliotissa Kilisesi, fetihten sonra da kilise olarak kaldı.

Bugünkü doku

İki semtin sokak dokusu ve yapıları büyük ölçüde 19. yüzyılda, yangınlardan sonra biçimlendi; 1894 depremi burada da büyük hasar bıraktı. 20. yüzyılın ortalarından sonra nüfus yapısı büyük ölçüde değişti. Ahşap karkas ve kâgir evler, Haliç kıyısındaki anıtsal yapılarla birlikte semtlerin dokusunu oluşturur.

Pratik bilgiler

  • Ulaşım: Haliç kıyısındaki Fener ve Balat iskeleleri ile kıyı yolundaki otobüs durakları (hatlar ve vapur seferleri için gitmeden önce ulaşım kurumlarının resmî sitelerine bakın).
  • Önerilen süre: 2–3 saat yürüyüş.

[bilgi: Açık semt; kiliseler ve sinagoglar ibadet yeridir, ziyaret koşulları için gitmeden önce resmî sitelerine bakın. Konutların önünde ve sokaklarda sakinlere saygı gösterilir.]

Nerede

Fener–Balat
Fener–Balat, İstanbul

Bu yerin içindekiler

Yakındaki yerler

Bu yerin geçtiği rotalar

Kariye ve Fener–BalatRota · 2 durak

Yürürken dinleyin

Guide & Travel, yerin önüne geldiğinizde anlatımı kendiliğinden başlatır; çevrimdışı da çalışır.

Fotoğraflar (7)